Calibrationการควบคุม เครื่องตรวจ เครื่องวัดและเครื่องทดสอบ : P-PS-QD01
วันที่อัพเดท: (29/05/2563)
จัดทำโดย: คุณคณิศร สร้อยเงิน / คณิศร สร้อยเงิน
อนุมัติโดย: คุณรักเกียรติ เชื้อทองคำ / [email protected]
ใครควรอ่านเอกสารฉบับนี้
ผู้จัดการ ผู้ช่วยผู้จัดการ หัวหน้าแผนก หัวหน้างาน พนักงานสอบเทียบ
วัตถุประสงค์ของระบบงานนี้
เพื่อให้มั่นใจว่า เครื่องตรวจ เครื่องวัดและเครื่องทดสอบ ที่ใช้ในการควบคุมคุณภาพการผลิตภัณฑ์ ได้รับการดำเนินการสอบเทียบอย่างมีประสิทธิภาพ มีความถูกต้อง และแม่นยำตามที่มาตรฐานกำหนดไว้
คำศัพท์เฉพาะที่ควรรู้จัก
- Calibration ( การสอบเทียบ ) หมายถึง การเปรียบเทียบค่าที่อ่านได้ หรือค่าของอุปกรณ์วัด กับค่า มาตรฐานอ้างอิง ภายใต้สภาพแวดล้อมที่มีการควบคุม
- เครื่องมือวัด หมายถึง เครื่องตรวจ เครื่องวัดและเครื่องทดสอบ หรืออุปกรณ์ใดๆที่มีหน้าที่ใช้งานในลักษณะดังกล่าว โดยครอบคลุมถึงเครื่องมือวัดที่มีผลต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์ซึ่งใช้งานในแผนกควบคุมการผลิตและแผนก QC และเพิ่มเติมในส่วนของเครื่องจักรใดๆที่ต้องมีการตั้งค่าแกนองศาหรือระยะต่างๆซึ่งระยะแกนหรือองศาอาจมีความคลาดเคลื่อนหรือผิดเพี้ยนไปตามการใช้งาน ก็ระบุให้ถือว่าเป็นเครื่องมือวัดที่ต้องมีการสอบเทียบเช่นกัน
- Certificate หมายถึง เอกสารรับรองที่ได้รับจากการส่งเครื่องมือวัดไปสอบเทียบภายนอก ซึ่งแสดงผลที่ได้รับจากการสอบเทียบ
ขั้นตอนการทำงาน
1. หัวหน้าหน่วยงานสอบเทียบ รวบรวมรายการของเครื่องมือวัดที่มีผลกับคุณภาพผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานในบริษัท โดยประสานงานกับผจก.ฝ่ายที่เกี่ยวข้องให้รวบรวมเครื่องตรวจวัด และเครื่องวัดทดสอบในครอบครอง และ ให้ทำการตรวจสอบและพิจารณาเครื่องมือวัดแต่ละรายการว่าอยู่ภายใต้ระบบ สอบเทียบหรือไม่โดยพิจารณาตามคำจำกัดความ
2. นำรายชื่อเครื่องมือวัดมาจัดทำ ตารางการลงทะเบียนเครื่องมือวัด สำหรับเครื่องมือวัดที่อยู่ภายใต้ระบบการสอบเทียบทั้งเครื่องมือวัดที่จะต้องทำการสอบเทียบภายในและเครื่องมือวัดที่ต้องส่งออกไปทำการสอบเทียบภายนอก โดยรวมถึงที่ให้บุคคลภายนอกเข้ามาดำเนินการลงชื่อในช่องผู้จัดทำ และส่งต่อให้ ผจก. ฝ่ายส่งเสริมการผลิตเป็นผู้อนุมัติ กรณีเครื่องมือวัดมีใบรับรองหรือใบอนุญาตจากผู้ผลิตแนบมาด้วย ให้จัดเก็บใบอนุญาตใส่แฟ้มโดยระบุหมายเลขเบอร์ควบคุมในใบอนุญาต และใส่หมายเลขใบอนุญาตในช่องหมายเหตุด้วยทุกครั้ง
3. จัดทำแผนสอบเทียบใน ตารางกำหนดการสอบเทียบและบำรุงรักษาเครื่องมือวัด ลงชื่อในช่องผู้จัดทำและส่งต่อให้ผจก.ฝ่ายส่งเสริมการผลิตเป็นผู้อนุมัติ บริษัทฯกำหนดให้มีการจัดทำเครื่องมือวัดชนิด Master ซึ่งต้องส่งไปสอบเทียบภายนอกตามแผนสอบเทียบ ให้อยู่ในความครอบครองของแผนก QC และห้ามนำไปใช้งานนอกเหนือจากเพื่อสอบเทียบเครื่องมือวัดภายใน
4. ตรวจสอบ ประวัติการสอบเทียบ ของเครื่องมือวัดเพื่อดำเนินการเรียกกลับเครื่องมือนั้นๆเพื่อนำมาสอบเทียบก่อนครบกำหนดวันหมดอายุการสอบเทียบ (กรณีเครื่องมือวัดใหม่ ให้ดำเนินการทันทีที่ได้รับเครื่องมือวัดใหม่นั้นมา)
5. นำเครื่องมือวัดไปดำเนินการสอบเทียบ กรณีต้องส่งไปสอบเทียบภายนอกให้ดำเนินการตามข้อ 6. กรณีเครื่องมือวัดนั้นๆถูกกำหนดให้ดำเนินการสอบเทียบภายใน ให้ดำเนินการตามข้อ 7.
6. กรณีสอบเทียบภายนอก
6.1 บรรจุหีบห่ออุปกรณ์ที่จะจัดส่งออกไปทำการสอบเทียบภายนอกให้มีสภาพปลอดภัยประสานงานกับพนักงานฝ่ายจัดซื้อเพื่อส่งเครื่องมือวัดไปสอบเทียบจากสถาบันสอบเทียบภายนอก โดยสถาบันที่ส่งไปต้องมีชื่ออยู่ใน Approved Supplier List (กรณีเป็นสถาบันสอบเทียบที่ยังไม่อยู่ในรายชื่อ พนง.ฝ่ายจัดซื้อต้องปฏิบัติตามขั้นตอนการคัดเลือกผู้ขายผลิตภัณฑ์ก่อนดำเนินการส่งไปสอบเทียบ)
6.2 กรณีบุคคลภายนอกเข้ามาสอบเทียบให้ภายในบริษัทฯ แจ้งความต้องการให้บุคคลภายนอกเข้ามาสอบเทียบเครื่องมือวัดตามขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง โดยทำใบขออนุมัติสั่งซื้อ และผู้ที่เข้ามาดำเนินการต้องเป็นผู้ที่มีชื่อใน Approved Supplier List จากนั้นดำเนินการสอบเทียบตามที่กำหนดไว้ หลังจากทำการสอบเทียบ จากบุคคลภายนอก ให้ทำบันทึกการตรวจสอบการสอบเทียบภายนอก
7. กรณีสอบเทียบภายใน
ดำเนินการสอบเทียบเครื่องมือวัดภายใต้สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมโดยปฏิบัติตาม วิธีปฏิบัติงานการสอบเทียบเครื่องมือวัดภายใน
8. บันทึกวันเริ่มสอบเทียบในตารางกำหนดสอบเทียบและบำรุงรักษาเครื่องมือวัด (ช่องวันสอบเทียบ) จากนั้นบันทึกผลการสอบเทียบลงใน ใบบันทึกผลการสอบเทียบเครื่องมือวัด กรณีส่งสอบเทียบภายนอก ให้นำ Calibration Certificate หรือหลักฐานที่ได้รับมาบันทึกข้อมูลในใบบันทึกผลการสอบเทียบเครื่องมือวัด และจัดเก็บไว้ด้วยกัน ในระหว่างการดำเนินการสอบเทียบ หัวหน้าแผนก QC มีหน้าที่ตรวจสภาพเครื่องมือวัดในด้าน ลักษณะภายนอก ความคมชัดของตัวเลข ความสะอาด และสภาพการใช้งานให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ หากพบปัญหาของเครื่องมือวัดไม่สมบูรณ์ พิจารณาดำเนินการแจ้งผู้ใช้งานให้สั่งซื้อใหม่ หรือแจ้งซ่อมตามขั้นตอนปฏิบัติงานเรื่องการซ่อมสร้างสาธารณูปโภค การพิจารณาผลสอบเทียบในช่องOK / NG ให้พิจารณาตามที่ระบุไว้ในวิธีการสอบเทียบเครื่องมือวัดภายใน
9. บันทึกผลการสอบเทียบลงใน ใบประวัติการสอบเทียบเครื่องมือวัด และส่งให้ผจก.ฝ่ายส่งเสริมการผลิตอนุมัติ ทำการติด Calibration Sticker ลงในเครื่องมือวัดที่ได้ทำการสอบเทียบ
- กรณีที่ผลการสอบเทียบไม่ผ่าน (NG) ให้ติดสติ๊กเกอร์ Calibration Sticker “ห้ามใช้” และปฏิบัติตามขั้นตอนที่ 10 - กรณีที่ผลการสอบเทียบผ่าน (OK) จัดเก็บใบประวัติการสอบเทียบเครื่องมือวัด และใบบันทึกผลการสอบเทียบเครื่องมือวัดลงในแฟ้มสอบเทียบ จากนั้นส่งเครื่องมือวัดคืนให้ผู้ดูแลหรือผู้ใช้งาน
10. คัดแยกเครื่องมือวัดที่ผลการสอบเทียบไม่ผ่านให้อยู่ห่างจากพื้นที่ใช้งานอย่างชัดเจน แจ้ง ผจก.ฝ่ายส่งเสริมการผลิต เพื่อพิจารณาร่วมกับ ผจก.ฝ่ายเจ้าของเครื่องมือวัด เพื่อลงความเห็นว่าจะแก้ไขหรือซ่อมและสอบเทียบใหม่ได้หรือไม่ หากได้ให้ดำเนินการแก้ไขและสอบเทียบใหม่ตามข้อ 5. หากผลสอบเทียบใหม่ไม่ผ่านให้ดำเนินการตามข้อ 11
11. ผจก.ฝ่ายส่งเสริมการผลิต ทำการทวนสอบความน่าเชื่อถือของผลการวัด และตรวจสอบผลิตภัณฑ์ที่เคยผ่านการตรวจวัดโดยเครื่องมือที่ไม่ผ่านการสอบเทียบนั้นย้อนหลัง พร้อมทั้งบันทึกผลการทวนสอบลงใน ใบบันทึกผลการทวนสอบความน่าเชื่อถือของผลการวัด กรณีที่ผลการทวนสอบ “ ไม่มีผลกระทบต่อผลการวัด การทดสอบและการตรวจสอบ “ ให้ดำเนินการตามข้อ 12 กรณีที่ผลการทวนสอบ “มีผลกระทบต่อผลการวัด“ ให้พิจารณาความรุนแรงของผลกระทบและกำหนดแนวทางการจัดการแก้ไขปัญหาร่วมกับ ผจก.โรงงาน บันทึกผลการพิจารณาลงในใบบันทึกผลการทวนสอบความน่าเชื่อถือของผลการวัด และลงชื่อกำกับในช่อง “ผู้ทวนสอบ“ พร้อมทั้งส่งต่อให้ ผจก.โรงงาน ลงชื่อกำกับในช่อง “ผู้อนุมัติ“ หลังจากนั้นดำเนิน การต่อตามแนวทางการจัดการที่กำหนดไว้และดำเนินการตามข้อ 12
12. หัวหน้าแผนกสอบเทียบ ทำการถอดถอนเครื่องมือวัดที่ไม่ผ่านออกจากตารางการลงทะเบียนเครื่องมือวัดและตารางกำหนดการสอบเทียบ (โดยขีดฆ่าและลงชื่อกำกับ)
13. จัดทำแผนใหม่ในรอบปีต่อไป ก่อนวันสิ้นสุดใช้งานตารางกำหนดการสอบเทียบเครื่องมือวัด โดยพิจารณาจากประวัติการสอบเทียบเครื่องมือวัด บันทึกผลการสอบเทียบเครื่องมือวัดที่ผ่านมา และความสำคัญของการใช้งานเครื่องมือวัดแต่ละประเภท ลงชื่อในช่องผู้รายงาน และส่งให้ผู้จัดการฝ่ายส่งเสริมการผลิตลงชื่ออนุมัติ
แบบฟอร์มที่เกี่ยวข้อง
F-PS-QD01 : ตารางการลงทะเบียนเครื่องมือวัด
F-PS-QD02 : ตารางกำหนดการสอบเทียบและการบำรุงรักษาเครื่องวัด
F-PS-QD03 : บันทึกผลการสอบเทียบเครื่องมือวัด
F-PS-QD04 : ใบประวัติการสอบเทียบเครื่องมือ
F-PS-QD05 : Calibration Sticker
F-PS-QD06 : บันทึกการทวนสอบความน่าเชื่อถือของผลการวัด
F-PS-QD07 : Calibration Sticker “ห้ามใช้”
F-PS-QD08 : การตรวจสอบการสอบเทียบภายนอก การขอสำเนาเอกสาร
ผู้จัดการฝ่าย “ประวัติการขอสำเนา”