WP : การชี้บ่งอันตราย และการประเมินความเสี่ยง
วันที่บังคับใช้ :
แก้ไขครั้งที่ : 00
จัดทำโดย : แผนกความปลอดภัย / @Safety_TYK
ตรวจสอบโดย : นายณรงค์ศักดิ์ สิทธิชยวงศ์ / ณรงค์ศักดิ์ สิทธิชยวงศ์
อนุมัติโดย : นายวิโรจน์ ตั้งปริมณฑล
1. วัตถุประสงค์
เพื่อประโยชน์ปฏิบัติในการจัดการความเสี่ยงให้ครอบคลุมทุกงาน ทุกกิจกรรม ทุกกระบวนการ ทุกวัสดุอุปกรณ์ และทุกสภาพพื้นที่ เพื่อให้เกิดความปลอดภัยและอาชีวอนามัยต่อลูกจ้าง ผู้รับเหมา ผู้เยี่ยมชม และบุคคลภายนอก
2. ขอบเขต
ระเบียบปฏิบัตินี้ใช้สำหรับกิจกรรมหรือพื้นที่ที่ใช้ในการปฏิบัติงานสำหรับพนักงานของบริษัททีวายเค กลาส จำกัด รวมถึง ผู้รับเหมาที่เข้ามาทำงานในพื้นที่ของบริษัท ฯ โดยระเบียบปฏิบัติใช้ครอบคลุมทั้งกิจกรรมที่กำลังดำเนินอยู่ หรือกิจกรรมที่เกิดขึ้นใหม่
3. ผู้รับผิดชอบ
3.1 ผู้แทนนายจ้างระดับบริหาร (จป.บริหาร)มีหน้าที่ ดังนี้
3.1.1 ดูแลให้มีการจัดการความเสี่ยง และรักษาไว้ให้เป็นไปตามข้อกำหนดในมาตรฐานนี้อย่างต่อเนื่อง
3.1.2 รายงานผลการปฏิบัติงานพร้อมข้อเสนอแนะต่อนายจ้าง
3.1.3ส่งเสริมให้ลูกจ้างทุกคนในสถานประกอบกิจการมีส่วนร่วม
3.2 หัวหน้างาน (จป.หัวหน้างาน) มีหน้าที่ทำการชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงจากกิจกรรมหรือพื้นที่ปฏิบัติงานที่รับผิดชอบรวมทั้งส่งรายการความเสี่ยงให้ผู้แทนนายจ้างระดับบริหาร
4. นิยามศัพท์
4.1 การจัดการความเสี่ยง หมายถึง การชี้บ่งอันตราย การประเมินความเสี่ยง และการจัดทำแผนจัดการความเสี่ยง
4.2 การชี้บ่งอันตราย หมายถึง กระบวนการค้นหาและแจกแจงองค์ประกอบของอันตราย
4.3 การประเมินความเสี่ยง หมายถึง กระบวนการจัดระดับของอันตราย โดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ของโอกาสที่จะเกิดความสูญเสียและผลของความรุนแรงจากความสูญเสีย
4.4 แผนจัดการความเสี่ยง หมายถึง แผนงานลดความเสี่ยงและแผนงานควบคุมความเสี่ยง
4.5 จป. หลัก หมายถึง เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยระดับเทคนิค ระดับเทคนิคขั้นสูง หรือระดับวิชาชีพ
5. เอกสารอ้างอิง
5.1 มาตรฐานระบบการจัดการความเสี่ยงด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน (สสปท. 1-4-02-00-2562)
5.2 คู่มือการจัดการความเสี่ยงด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน (สสปท. 2-4-02-01-2562)
5.3 คู่มือการปฏิบัติตามระบบมาตรฐานความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานสำหรับสถานประกอบกิจการขนาดกลางและขนาดเล็ก
5.4 ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และการจัดทำแผนควบคุมดูแลลูกจ้างสถานประกอบกิจการ
6.แนวทางปฏิบัติ
ลำดับ | การปฏิบัติ | ผู้รับผิดชอบ | เอกสารที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|---|
1 | รวบรวม - กฎหมายและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง - งานและกิจกรรม - ขั้นตอนการปฏิบัติงาน - สภาพแวดล้อมในพื้นที่ปฏิบัติงาน - ตำแหน่งงานและความรับผิดชอบ - สิ่ง/อุปกรณ์ที่ต้องวิเคราะห์ความล้มเหลว - ฯลฯ | - จป.หลัก - หัวหน้างาน - ฝ่ายบุคคล (กรณีไม่มีจป.หลัก) | - แบบฟอร์มทะเบียนกฎหมายความปลอดภัย ฯ - แบบฟอร์มรายงานผลสำรวจพื้นที่ปฏิบัติงาน - แบบฟอร์มรายงานตำแหน่งงานและความรับผิดชอบ |
ลำดับ | การปฏิบัติ | ผู้รับผิดชอบ | เอกสารที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|---|
2 | ชี้บ่งอันตรายด้วยวิธีที่เหมาะสม | - จป.หลัก - หัวหน้างาน - ช่าง / วิศวกร - ผู้ปฏิบัติงาน | - แบบฟอร์มชี้บ่งอันตรายแต่ละวิธี |
3 | ทำการประเมินความเสี่ยงโดยพิจารณา โอกาสและความรุนแรง | - จป.หลัก - หัวหน้างาน - ช่าง / วิศวกร - ผู้ปฏิบัติงาน | - แบบฟอร์มชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงแต่ละวิธี |
4 | จัดทำแผนจัดการความเสี่ยง | - จป.บริหาร เจ้าของพื้นที่ | - แบบฟอร์มแผนงานลดความเสี่ยง - แบบฟอร์มแผนงานควบคุมความเสี่ยง |
5 | ดำเนินการตามแผนจัดการความเสี่ยง และสื่อสาร | - จป.บริหาร/ผู้จัดการ - หัวหน้างาน - ช่าง / วิศวกร - จป.หลัก | |
6 | ประเมินผลแผนจัดการความเสี่ยง | - จป.หลัก | |
7 | ทำการทบทวนความเสี่ยงตาม ช่วงเวลาที่กำหนดไว้ | - จป.หลัก - หัวหน้างาน - ช่าง / วิศวกร - ผู้ปฏิบัติงาน | |
หมายเหตุ : จป.หลัก หมายถึง เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานระดับเทคนิค เทคนิคขั้นสูง หรือวิชาชีพ
7. ระเบียบปฏิบัติ
7.1 จป.หลัก ฝ่ายบุคคล รวบรวม
7.1.1 กฎหมายและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง โดยใช้ แบบฟอร์ม “ทะเบียนกฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน”
7.2 หัวหน้างาน รวบรวม
7.2.1 สภาพแวดล้อมในพื้นที่ปฏิบัติงาน โดยใช้แบบฟอร์ม “รายงานผลสำรวจพื้นที่ปฏิบัติงาน”
7.2.2 ตำแหน่งงานและงานที่รับผิดชอบ โดยใช้แบบฟอร์ม “รายงานตำแหน่งงานและความรับผิดชอบ”
7.3 ทำการชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยง โดยวิธีต่าง ๆ ที่เหมาะสม ดังนี้
7.3.1 จป.หลัก ทำการชี้บ่งอันตรายตามข้อกำหนดของกฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน โดยใช้ แบบฟอร์ม “แบบตรวจสอบรายการ Checklist” และประเมินความเสี่ยงโดยใช้แบบฟอร์ม “การประเมินความเสี่ยงจากรายการ Checklist”
7.3.2 หัวหน้างาน ทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Job Safety Analysis (JSA) และประเมินความเสี่ยงโดยใช้แบบฟอร์ม “การประเมินความเสี่ยงแบบ JSA”
7.3.3 ช่างซ่อมบำรุง ทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Failure Mode and Effect Analysis (FMEA) และประเมินความเสี่ยง โดยใช้ แบบฟอร์ม “การประเมินความเสี่ยงแบบ FMEA”
7.3.4 จป.หลัก ผู้ควบคุมงาน ช่างซ่อมบำรุง วิศวกร และผู้ที่เกี่ยวข้อง ร่วมทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Fault Tree Analysis (FTA) และประเมินความเสี่ยง โดยใช้ แบบฟอร์ม “ การประเมินความเสี่ยงแบบ FTA”
7.3.5 จป.หลัก ผู้ควบคุมงาน ช่างซ่อมบำรุง วิศวกร และผู้ที่เกี่ยวข้อง ร่วมทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Event Tree Analysis (ETA) และประเมินความเสี่ยง โดยใช้ แบบฟอร์ม “ การประเมินความเสี่ยงแบบ ETA”
7.3.6 จป.หลัก ผู้ควบคุมงาน ช่างซ่อมบำรุง วิศวกร และผู้ที่เกี่ยวข้อง ร่วมทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Hazard and Operability Studies (HAZOP) และประเมินความเสี่ยง โดยใช้ แบบฟอร์ม “ การประเมินความเสี่ยงแบบ HAZOP”
7.3.7 เจ้าของพื้นที่ ทำการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี What If และประเมินความเสี่ยง โดยใช้ แบบฟอร์ม “ การประเมินความเสี่ยงแบบ What If”
7.4 ผู้ประเมินความเสี่ยง ต้องพิจารณาค่าระดับโอกาสที่จะเกิดความสูญเสียของอันตรายเป็น 3 ระดับ ดังนี้
โอกาสเกิดอันตราย | การวิเคราะห์โอกาสเกิดอันตราย |
|---|---|
น้อย (1) | ความถี่และระยะเวลาที่สัมผัสสิ่งที่เป็นอันตรายน้อย ซึ่งเกิดยาก ไม่คาดว่าจะเกิดขึ้น ไม่น่าจะเกิดขึ้นภายใต้สถานการณ์ปกติ หากมีการสัมผัสแล้วก่อให้เกิดความเสียหายเฉพาะอุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องจักร มีวิธีการปฏิบัติงานที่ปลอดภัยเป็นลายลักษณ์อักษร และมีการควบคุมการปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่อง |
ปานกลาง (2) | ความถี่และระยะเวลาที่สัมผัสสิ่งที่เป็นอันตรายเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว เป็นไปได้ หรือมีโอกาสที่จะเกิดขึ้น หรือเกิดบ่อย เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นปกติทั่วไป หากมีการสัมผัสแล้วก่อให้เกิดอันตรายแบบเรื้อรัง มีวิธีการปฏิบัติงานที่ปลอดภัยที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร และไม่เหมาะสมกับความเสี่ยง มีการควบคุมการปฏิบัติงานที่ดำเนินการไม่ต่อเนื่อง |
มาก (3) | ความถี่และระยะเวลาที่สัมผัสสิ่งที่เป็นอันตรายมาก ซึ่งเกิดขึ้นได้ง่าย เกือบจะเกิดได้แน่นอน เคยเกิดเหตุการณ์อย่างต่อเนื่องหรือซ้ำ ๆ หากมีการสัมผัสแล้วก่อให้เกิดอันตรายแบบเฉียบพลัน ไม่มีวิธีการปฏิบัติงานที่ปลอดภัย ไม่มีการควบคุมการปฏิบัติงาน |
7.5 ผู้ประเมินความเสี่ยง ต้องพิจารณาค่าระดับความรุนแรงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นเป็น 3 ระดับ ดังนี้
ความรุนแรงอันตราย | การวิเคราะห์ความรุนแรงของอันตราย |
|---|---|
น้อย (1) | สถานประกอบกิจการหรือพื้นที่ปฏิบัติงานไม่หยุดการดำเนินการ ลูกจ้างได้รับอันตรายบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยจากการทำงานเล็กน้อย สามารถปฐมพยาบาลเบื้องต้นได้ หรืออุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องจักร หรือทรัพย์สินมีมูลค่าความเสียหายเล็กน้อย |
ปานกลาง (2) | สถานประกอบกิจการหรือพื้นที่ปฏิบัติงานหยุดการดำเนินการ ลูกจ้างได้รับอันตรายบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยจากการทำงานที่ต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ หรืออุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องจักร หรือทรัพย์สินมีมูลค่าความเสียหายไม่มาก |
มาก (3) | สถานประกอบกิจการหรือพื้นที่ปฏิบัติงานหยุดการดำเนินการ ลูกจ้างได้รับอันตรายบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยจากการทำงานที่ต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ สูญเสียอวัยวะ ทุพพลภาพ หรือเกิดอุบัติภัย หรืออุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องจักร หรือทรัพย์สินมีมูลค่าความเสียหายเป็นจำนวนมาก |
7.6 หลังจากที่พิจารณาค่าโอกาสและค่าความรุนแรงแล้ว โดยนำค่าโอกาสคูณค่าความรุนแรง แล้วนำผลลัพธ์ไปเทียบค่าในตารางเมทริก ก็จะได้ค่าระดับความเสี่ยง ดังนี้
โอกาสที่จะเกิดอันตราย (คะแนน) | ความรุนแรงของอันตราย (คะแนน) | | ||
|---|---|---|---|---|
| มาก (3) | ปานกลาง (2) | น้อย (1) | |
มาก (3) | ความเสี่ยงระดับสูงมาก ไม่อาจยอมรับได้ (9) | ความเสี่ยงสูง ต้องลดระดับอันตราย (6) | ระดับปานกลาง ต้องทบทวนมาตรการ (3) | |
ปานกลาง (2) | ความเสี่ยงสูง ต้องลดระดับอันตราย (6) | ระดับปานกลาง ต้องทบทวนมาตรการ (3) | ระดับต่ำ ยอมรับได้แต่ต้องเฝ้าระวัง (2) | |
น้อย (1) | ระดับปานกลาง ต้องทบทวนมาตรการ (3) | ระดับต่ำ ยอมรับได้แต่ต้องเฝ้าระวัง (2) | ระดับต่ำมาก ไม่ต้องทำแผนลดและควบคุม (1) | |
จากตารางระดับความเสี่ยง แบ่งระดับความเสี่ยงออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้
ระดับอันตราย | คะแนนความเป็นอันตราย | ความหมาย |
|---|---|---|
(1) ระดับต่ำมาก | 1 | ความเป็นอันตรายเล็กน้อย ไม่ต้องจัดทำแผนควบคุมความเสี่ยง |
(2) ระดับต่ำ | 2 | ความเป็นอันตรายยอมรับได้ ต้องมีการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบมาตรการควบคุมความเสี่ยง |
(3) ระดับปานกลาง | 3 - 4 | ความเป็นอันตรายปานกลาง ต้องมีการทบทวนมาตรการควบคุม พร้อมจัดทำแผนดำเนินงานควบคุมความเสี่ยง เพื่อควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ |
(4) ระดับสูง | 6 | ความเป็นอันตรายสูง ต้องมีการดำเนินงานลดระดับอันตราย พร้อมจัดทำแผนลดความเสี่ยงและแผนควบคุมความเสี่ยง เพื่อดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ |
(5) ระดับสูงมาก | 9 | ความเป็นอันตรายที่ยอมรับไม่ได้ ต้องหยุดดำเนินการและปรับปรุงแก้ไขทันที พร้อมจัดทำแผนลดความเสี่ยงและแผนควบคุมความเสี่ยง เพื่อดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ |
7.7 นำอันตรายที่มีค่าระดับความเสี่ยงไปดำเนินการ ดังนี้
- ระดับความเสี่ยงสูงมากต้องหยุดดำเนินการทันทีและเพิ่มมาตรการเพื่อลดความเสี่ยง โดยจัดทำแผนงานลดความเสี่ยง ตามแบบฟอร์ม “แผนงานลดความเสี่ยง” และจัดทำแผนงานควบคุมความเสี่ยง ตามแบบฟอร์ม “แผนงานควบคุมความเสี่ยง”
- ระดับความเสี่ยงสูงไม่ต้องหยุดแต่ต้องเพิ่มมาตรการเพื่อลดความเสี่ยง โดยจัดทำแผนงานลดความเสี่ยง ตามแบบฟอร์ม “แผนงานลดความเสี่ยง” และจัดทำแผนงานควบคุมความเสี่ยง ตามแบบฟอร์ม “แผนงานควบคุมความเสี่ยง”
- ระดับความเสี่ยงปานกลางต้องทบทวนมาตรการ และจัดทำแผนงานควบคุมความเสี่ยง ตามแบบฟอร์ม “แผนงานควบคุมความเสี่ยง”
- ระดับความเสี่ยงต่ำ ไม่ต้องเพิ่มมาตรการ แต่ต้องมีการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบมาตรการควบคุมความเสี่ยง
- ระดับความเสี่ยงต่ำมาก ไม่ต้องเพิ่มมาตรการ และไม่จำเป็นต้องจัดทำแผนงานควบคุมความเสี่ยง
7.8 จป.หลัก จัดทำทะเบียนความเสี่ยงของแต่ละแผนก และทำการสื่อสารความเสี่ยงไปยังผู้ที่เกี่ยวข้องตามแต่ละแผนก
7.9 จป.บริหารหรือเจ้าของพื้นที่สร้างแผนงานจัดการความเสี่ยง และให้จป.หลัก หัวหน้างาน ช่าง/วิศวกร ทำการสื่อสารอันตรายและแผนงานไปยังพนักงานที่เกี่ยวข้อง
7.10 ภายในเดือนมกราคมของทุกปี หรือทุกครั้งที่เกิดอุบัติเหตุ หรือมีการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมการทำงานในพื้นที่แผนก ให้หัวหน้างานแผนกต่าง ๆ ทำการทบทวนค่าโอกาส และค่าความรุนแรง เพื่อระบุค่าระดับความเสี่ยงใหม่
8. เอกสารที่เกี่ยวข้อง
8.1 แบบฟอร์ม “ทะเบียนกฎหมายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน”
8.2 แบบฟอร์ม “รายงานผลสำรวจพื้นที่ปฏิบัติงาน”
8.3 แบบฟอร์ม “รายงานตำแหน่งงานและความรับผิดชอบ”
8.4แบบฟอร์ม “แบบตรวจสอบรายการ Checklist”
8.5แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ Checklist”
8.6แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ JSA”
8.7แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ FMEA”
8.8แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ FTA”
8.9แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ ETA”
8.10แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ HAZOP”
8.11แบบฟอร์ม “ประเมินความเสี่ยงแบบ What If”
8.12แบบฟอร์ม “ทะเบียนความเสี่ยง”
8.13แบบฟอร์ม “แผนงานลดความเสี่ยง”
8.14แบบฟอร์ม “แผนงานควบคุมความเสี่ยง”